همانگونه که شما به خوبی به آن اشاره کرده اید خودسازی باید بر اساس هدف اصیل زندگی باشد. قرآن کریم به صراحت هدف زندگی انسان را بیان کرده و فرموده است: و ما خلقت الجن و الانس الا لیعبدون. و جن و انس را نیافریدم مگر برای عبادت. (ذاریات، آیه 56).
همچنین از تمامی آموزه های دینی استفاده می شود که کمال و سعادت انسان در این دنیا و نیز در آخرت از طریق عبادت و ارتباط با خداوند تامین می شود، به خاطر همین است که در آیات فراوانی از قرآن کریم اشاره شده است که تمامی انبیای الهی بدون استثنا انسان را به پرستش پروردگار عالم فراخوانده اند، و لقد بعثنا فی کل امة رسولا ان اعبدوا الله و اجتنبوا الطاغوت. و هر آینه در هر امتی رسولی را برانگیختیم تا به امت خود بگوید که: خدای را بپرستید و از طاغوت بپرهیزید. (نحل، آیه 36) از آن رو می توان به صراحت باور داشت که : هدف زندگی انسان چیزی جز عبادت خداوند نیست.
از دیدگاه قرآن کریم هدف نهایی انسان در زندگی، قرب الی الله یا همان خدایی شدن انسان از طریق عبادت توحیدی و انس با خداوند است؛ عبادت هدف ابزاری و متوسط رسیدن به چنین هدفی است. آنجا که قرآن کریم می فرماید: «و ما خلقت الجن و الانس الا لیعبدون؛ و جن و انس را نیافریدم مگر برای عبادت». فایده و اثر عبادت نیز انس با معبود و نزدیک شدن به صفات و کمالات او است. برای هدفگذاری در زندگی باید به گونه ای برنامه ریزی نمود که تمامی اهداف جزئی زندگی در مسیر قرب الی الله توجیه و سازمان دهی شود، تا انسان بتواند در این مسیر به کمال و سعادت واقعی خودش دست یابد.
روش خودسازی و سلوک :
شما در حقیقت طالب سیر و سلوک هستید، ولی باید بدانید که سلوک الی الله دو مرحله دارد. سلوک عقلانی و سلوک عرفانی. وظیفه ابتدایی انسان سلوک عقلانی است و سلوک عرفانی بعد از آن است. برای سلوک عقلی نیاز به استاد خاص نیست، پس باید با مطالعه, تفکر، تحصیل علم و استفاده از علما و اساتیدی که در حوزه علوم دینی نقلی وعقلی تبحر دارند ،انسان به مرحله ای برسد که برای تمام اندیشه و باورها و اخلاق و اعمالش حجت داشته باشد.
بعد برای سیر و سلوک عرفانی خود خدای متعال وعده داده است که نیاز به استاد راهنما را تامین نماید، ان جاهدوا فینا لنهدینهم سبلنا- بنابراین باید ابتدا به سلوک عقلی و انجام وظایف واجب و ترک حرام و اصلاح اخلاق و عقاید کوشید و بعد وارد راه عرفان و عشق شد.
کار اساسی ای که شما باید برای انجام اهتمام فراوان داشته باشید تقویت عقلانیت و بالا بردن اطلاعات دینی است. یعنی شما در مرحله سلوک عقلانی هستید و باید تمام همت خود را مصروف آن نمایید. سعی کنید در زمینه های عقاید و اخلاق و احکام عملی سطح مطالعات خود را بالا ببرید و تا می توانید اعمال خود را عالمانه و آگاهانه نمایید.
خودسازی عقلانی به این معنا است که شما با حجت آشنا شوید. در فضای ایمانی حجت وحی و عقل معصوم و مستند به وحی است. عقل انسان زمانی رشد یافته است که در یک مقایسه وسیع بد و خوب، درست و غلط، هدایت و ضلالت، هست و نیست، صحیح و فاسد، حلال و حرام را تشخیص دهد و این نمی شود مگر با داشتن و آشنایی با حجت دینی و عقلی از طریق مطالعه و تحقیق و پژوهش و تفکر و مانند آن.
البته علم هم باید با عمل عقلانی همراه شود وگرنه عقل بدون عمل نداریم یا فایده ای ندارد. عاقل کسی است که درست و عالمانه عمل می کند و انتخاب های عملی اش صحیح و عاقلانه و مورد تایید خدای متعال است.
برنامه شما تا چند سال مطالعه و تحقیق و آشنا شدن با دلیل و منطق عقاید و اخلاق و احکام اسلامی است و توصیه می کنیم تنها در صورتی وارد سلوک عرفانی و انجام مستحبات شوید که سلوک عقلانی شما به کمال خود رسیده باشد.
برای سلوک عقلانی لازم است خود شما سری به کتاب خانه یا کتاب فروشی ها بزنید و کتاب هایی را در بخش عقاید اسلامی و شیعی و تاریخ اسلام و شیعه و اخلاق اسلامی که با سن و سطح تحصیلی شما مناسب باشد پیدا و مطالعه نمایید. در این زمینه می توانید به روحانیون یا عالمانی که می شناسید مراجعه و مشورت بگیرید. در مورد احکام هم باید مرجع انتخاب کنید و اعمالی که انجام می دهید مستند به قول و فتوای مرجع دینی باشد. در سایت ما کتاب های اخلاقی فراوانی هست می توانید رجوع کنید.
دو نکته: سلوک عقلانی هم شامل سلوک نظری می شود هم سلوک عملی . یعنی عمل کردن به حجت شرعی هم جزء سلوک عقلانی است لذا این مرحله صرفا شامل یادگیری و تفکر و تحقیق نمی شود و شامل عمل هم می گردد. عقل نظری و عقل عملی هر دو در این نوع سلوک دخیل هستند.
دوم اینکه این مرحله از سلوک بسیار مهم است و در حقیقت گردنه راه خدا است و سخت هم هست بنابراین هر چند سال هم طول بکشد مهم نیست مهم این است که انسان به حد نصابی از عقلانیت برسد و مطمئن شود که تمام اندیشه و اخلاق و عمل او مستند به حجت شرعی و عقلانی است.
نتیجه سلوک عقلانی قوت عقلانیت در انسان است که باعث می شود هوای نفس او کاملا تعدیل شده و تحت حکومت عقل قرار گیرد. تسلط عقل بر نفس و قوای نفسانی و تعدیل آن زمینه و عامل اصلی موفقیت انسان سالک در سلوک عرفانی خواهد بود. گفتنی است که در سلوک عرفانی انسان باید به فنای فی الله برسد و از خودش بگذرد, کسی که اسیر نفس اماره و هوای نفس است هرگز نمی تواند به توحید عملی برسد و فانی در خداوند شود.
سلوک عرفانی سن خاصی ندارد. در صورتی که انسان به حد نصابی از عقلانیت که همان قرب فرایض است برسد کم کم وارد سلوک عرفانی که همان قرب نوافل است، می شود و فرصت خود را بیشتر صرف مستحبات و ریاضات و ارتباط عاشقانه با خدا خواهد کرد و فنای عملی در خدا را تمرین خواهد نمود.
اگر به صورت قوی وارد سلوک عقلانی و مطالعه و تحقیق درباره دین و عقاید و آثار دینی شوید، فرصت نفوذ شیطان در شما کم می شود و قادر خواهید بود بر ذهن و فکر خود نیز کنترل داشته باشید و فکر شما متوجه عوالم زیبای عقلانی می شود و از نفسانیت انصراف خواهد یافت.
علت اصلی این که توصیه می کنیم اول سلوک عقلانی خود را کامل کنید، بعد به وادی عشق و عرفان وارد شوید، این است که انسان سه بعد دارد. بعد طبیعت، بعد عقل و بعد دل. مشکل اکثر مردم ا ین است که می خواهند با جهش از عالم طبیعت و نفسانیت ناگهان وارد وادی دل و عشق و عرفان بشوند و لذا موفق نیستند. این مانند این است که کسی بخواهد از پله اول ناگهان به پله آخر نردبان صعود کند.
راه صحیح آن است که انسان با تلاش در وادی عقلانیت و استدلالی کردن تمام ابعاد زندگی خود کم کم از وادی نفس و طبیعت فاصله بگیرد و بعد وارد وادی عشق و عرفان شود. کارکرد عقلانیت همین است که انسان را از دنیا خارج می کند و او را آماده ورود به عالم دل و عرفان می نماید.
ابعاد سلوک عقلانی و عرفانی:
سلوک و خودسازی به طور کلی در حوزه های زیر باید پی گیری شود.
1- توبه و انجام واجبات و ترک محرمات
2- اصلاح اخلاق و صفات و تزکیه نفس از صفات رزیله و عادت های بد
3- کسب رزق حلال و تامین معیشت و سامان دادن زندگی خانوادگی و ازدواج.
4- برنامه مطالعاتی جهت تقویت شناخت و آگاهی در تمامی زمینه های دینی.
5- انجام مستحبات و ترک مکروهات و برنامه ریزی برای بندگی محض خداوند و فنای اراده در اراده خداوند.
مهمترین کتاب هایی که لازم است پیوسته بخوانید قرآن کریم و روایات معصومین ع است. قرآن کریم مهمترین اثر عقلانی و عرفانی اسلام است که می تواند قوای عقلانی و ایمانی انسان را تقویت نماید و انگیزه عمل و اخلاق را در انسان ایجاد کند.
در مورد استاد هم گفتنی است: برای سلوک عقلی نیازی به استاد عارف نیست، باید با مطالعه و تفکر و تحصیل علم و استفاده از علما و اساتیدی که در حوزه علوم دینی نقلی وعقلی تبحر دارند ،انسان به مرحله ای برسد که برای تمام اندیشه و باورها و اعمالش دلیل و حجت داشته باشد بعد برای سیر و سلوک عرفانی خود خدای متعال وعده داده است که این نیاز را تامین نماید، ان جاهدوا فینا لنهدینهم سبلنا- بنابراین دغدغه داشتن در این زمینه به خصوص در ابتدای راه بی مورد است و باید به سلوک عقلی و انجام وظایف واجب و ترک حرام اندیشید و با صدق و اخلاص پیش رفت. موفق باشید.
اگر انسانها بدانند که در هر لحظه خالق آینده خودشان هستند هرگز بدون هدف زندگی نخواهند کرد هدفها، به زندگیمان و شیوه استفاده از زمان جهت میدهند.
پس ابتدا باید تصمیم بگیریم که چه میخواهیم. بهترین هدفهای ما، همانهایی هستند که باعث پیشرفتمان بشوند نه اینکه ما را از حرکت به جلو باز دارند.
مهمترین عامل، در کسب هر موفقیتی، تدوین و مشخص کردن دقیق اهداف میباشد
Irhadaf.ir
کارگاه هدف گذاری استاد سجادیان
Irhadaf.ir
برای دریافت رایگان فایل کارگاه هدف گذاری کلیک کنید
Irhadaf.ir